Αρχική arrow Η Δύναμη της Γνώσης arrow Φορολογικά Θέματα arrow Αναγκαστικές Απαλλοτριώσεις

Αναγκαστικές Απαλλοτριώσεις

Σάββατο, 28 Φεβρουάριος 2009

Η παράγραφος 1 του άρθρου 17 του Συντάγματος είναι αυτή που αναγνωρίζει το δικαίωμα στην ιδιοκτησία αλλά ταυτόχρονα θέτει και μία επιφύλαξη που συνιστά την κοινωνική δέσμευση της ιδιοκτησίας και αφορά τόσο στην ακίνητη ιδιοκτησία όσο και στην ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής.

Η διάταξη αυτή επιτρέπει την στάθμιση ενός θεμελιώδους δικαιώματος όπως αυτό της ιδιοκτησίας με βάση το κριτήριο του δημοσίου συμφέροντος σε καμία όμως περίπτωση δεν μπορεί να φτάνει μέχρι την κατάργηση του. Κάτι τέτοιο θα έφτανε τελικά να αναιρέσει την συγκεκριμένη Συνταγματική διάταξη, πράγμα που σε καμία περίπτωση δεν θέλησε ο Συντακτικός νομοθέτης.

Δεν είναι ωστόσο λίγες οι περιπτώσεις εκείνες στις οποίες το κράτος είτε από λόγους υπαρκτής ανάγκης που επιβάλλει το δημόσιο συμφέρον είτε όμως -συχνότερα- από πολιτική ή οικονομική επιλογή  συγκρούεται με το δικαίωμα στην ιδιοκτησία είτε άμεσα, είτε όμως και έμμεσα, προσβάλλοντας τελικά τον σκληρό πυρήνα του δικαιώματος με άμεσο αποτέλεσμα την ουσιαστική του κατάργηση!

Άμεση είναι η σύγκρουση όταν το κράτος για λόγους που εξυπηρετούν το δημόσιο συμφέρον, όπως κυρίως είναι η εκτέλεση σημαντικών δημοσίων έργων, χρειάζεται να αποκτήσει τμήμα ή και το σύνολο ιδιωτικού ακινήτου. Δεν είναι όμως σπάνιες οι περιπτώσεις στις οποίες αν και η διοίκηση δεν παρεμβαίνει με τόσο απόλυτο τρόπο στην σφαίρα της ιδιοκτησίας του ιδιώτη, καθιστά με την δράση της ανέφικτη ή δυσχερή την απόλαυση των δικαιωμάτων που απορρέουν από την ιδιοκτησία αυτή, ή ακόμα μειώνει ουσιωδώς την αξία συγκεκριμένου  ακινήτου, σε βαθμό τέτοιο που τελικά κάθε ουσιαστικό περιεχόμενο της ιδιοκτησίας παύει να υφίσταται.

Θεωρητικά την λύση για όλες αυτές τις περιπτώσεις δίνει το ίδιο το Σύνταγμα, το οποίο στο άρθρο 17 §2 κατοχυρώνει συνταγματικά το θεσμό της αναγκαστικής απαλλοτρίωσης, θέτοντας όμως και το απαραίτητο θεσμικό πλαίσιο εντός του οποίου η απαλλοτρίωση μπορεί να ασκείται. Το αυστηρό αυτό θεσμικό πλαίσιο είναι φυσικά αναγκαίο και επιβεβλημένο, δεδομένου ότι ενώ το Σύνταγμα σε πολλά άρθρα του που αφορούν σε ατομικά δικαιώματα, θέτει περιορισμούς στην άσκησή τους, μόνο στο άρ. 17 και σε ότι αφορά την ιδιοκτησία, επιτρέπει ακόμα και την κατάργηση του δικαιώματος, με την αποξένωση του περιουσιακού αντικειμένου από το φυσικό υποκείμενό του δηλαδή τον ιδιοκτήτη του.


Οι απαραίτητες προϋποθέσεις για την εγκυρότητα της απαλλοτρίωσης σύμφωνα με το ίδιο το Σύνταγμα είναι τρεις:

1. ΔΗΜΟΣΙΑ ΩΦΕΛΕΙΑ αποδεδειγμένη με προσήκοντα τρόπο, η οποία δεν μπορεί σύμφωνα με τη θεμελιώδη αρχή της "αναγκαιότητας" και της "αναλογικότητας" να ικανοποιηθεί με κανένα άλλο λιγότερο επαχθές για τον ιδιώτη μέσον.

2. ΝΟΜΟΘΕΤΙΚΗ ΠΡΟΒΛΕΨΗ η οποία θα προηγείται της απαλλοτρίωσης θα καθορίζει λεπτομερώς τον τρόπο και τη διαδικασία της απαλλοτρίωσης και θα δίνει το δικαίωμα στη διοίκηση να προβεί σε απαλλοτριώσεις για συγκεκριμένο σκοπό.

3. ΠΛΗΡΗΣ ΑΠΟΖΗΜΙΩΣΗ, καθοριζόμενη με δικαστική απόφαση.

Το Σύνταγμά μας στην αρχική του διατύπωση προέβλεπε ότι η καταβολή της πλήρους αποζημίωσης θα έπρεπε να προηγείται της συντέλεσης της απαλλοτρίωσης. Ωστόσο μετά την αναθεώρηση του το 2001 προβλέφθηκε και εξαίρεση στον παραπάνω κανόνα, η οποία κατόπιν παρέμβασης της Π.ΟΜ.ΙΔ.Α. σε συνεργασία με του Δικηγορικούς Συλλόγους της χώρας, περιορίστηκε μόνο στην εκτέλεση έργων "γενικότερης σημασίας για την οικονομία της χώρας". Στην πράξη η διάταξη αυτή δεν ενεργοποιήθηκε ποτέ και μέχρι σήμερα η αποζημίωση συνεχίζει να καταβάλλεται πριν τη συντέλεση της απαλλοτρίωσης. Βεβαίως στο σημείο αυτό πρέπει να διευκρινιστεί ότι "καταβολή αποζημίωσης" συνιστά το γεγονός ότι το Κράτος έχει καταθέσει το ποσό που καθορίστηκε από το αρμόδιο Δικαστήριο, στο Ταμείο Παρακαταθηκών και Δανείων, ανεξάρτητα με το πότε ο πραγματικός δικαιούχος της θα προβεί στις απαραίτητες δικαστικές και εξώδικες ενέργειες για την είσπραξή της.

Μενού Ακινήτων

Ανάθεση Ακινήτου

Φορολογία - Πολεοδομία

Ανάθεση Ακινήτου

Έχετε γνώση σχετικά ...

Επικοινωνήστε μαζί μας

Βρείτε μας στο Facebook

Βρείτε μας στο Τwitter

Φώτη Κόντογλου 11, Τ.Κ: 71303
Ηράκλειο Κρήτης, Ελλάδα
E-mail: assist(at)texnomesitiki(dot)gr
Κινητό : +30 6973 721 409
Fax : +30 2810 225 611